Trybunał Sprawiedliwości UE otwiera podatnikom drogę do odzyskania podatku

European Union Law Eu Parliament

Po 4 miesiącach od wydania opinii przez rzecznika generalnego Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie kwalifikacji spółek komandytowo-akcyjnych na gruncie dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, której przepisy powinny znajdować odzwierciedlenie w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych.

 

Transakcje z udziałem SKA – w czym tkwił problem?

Jak już wcześniej pisaliśmy w publikacji „ PCC od zmiany umowy spółki komandytowo-akcyjnej” co do zasady, w przypadku wnoszenia wkładów do spółek osobowych podstawą opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych jest wartość wnoszonych wkładów. Wniesienie wkładu do spółki kapitałowej również jest opodatkowane, przy czym podstawą opodatkowania jest wartość o jaką podwyższany jest kapitał zakładowy, co powoduje, że ewentualne agio (nadwyżka wartości wnoszonych wkładów nad niższą wartością nominalną wydawanych udziałów/akcji) nie jest opodatkowane PCC. Ponadto opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie podlegają transakcje obejmujące wnoszenie do spółek kapitałowych w drodze aportu akcji lub udziałów (przy spełnieniu dodatkowych kryteriów) jak i przedsiębiorstw spółek kapitałowych lub ich zorganizowanych części. Z preferencji takich nie korzystają natomiast analogiczne transakcji polegające na wnoszeniu wkładów do spółek osobowych.

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych uzależnia opodatkowanie podatkiem od czynności cywilnoprawnych zmiany umowy spółki związanej z procesem przekształcenia czy też  połączenia, od tego czy podmiotami w nich uczestniczącymi są spółki osobowe czy też spółki kapitałowe. Przykładowo zmiana umowy spółki polegająca na podwyższeniu kapitału zakładowego związana z połączeniem czy też przekształceniem spółek kapitałowych (sp. z o.o. czy spółek akcyjnych) nie podlega opodatkowaniu PCC. Zmiana umowy spółki osobowej (jawnej czy komandytowej) w tych samych sytuacjach jest już opodatkowana.

O ile przepisy ustawy PCC nie rodzą wątpliwości interpretacyjnych w odniesieniu do spółek z o.o., spółek akcyjnych, jawnych czy komandytowych, o tyle w przypadku spółek komandytowo-akcyjnych kwestia ta nie jest już tak oczywista. Należy bowiem zauważyć, że spółka komandytowo-akcyjna  z jednej strony jest spółką osobową, ale jednocześnie posiada wiele cech spółek kapitałowych, w tym istnieje w niej instytucja kapitału zakładowego. Niejednoznaczna treść przepisów Ustawy PCC powoduje, że istnieją wątpliwości co do skutków podatkowych niektórych działań z udziałem SKA.

Organy podatkowe do tej pory stały dość twardo przy stanowisku, zgodnie z którym do spółek komandytowo-akcyjnych powinny być stosowane przepisy ustawy PCC dotyczące spółek osobowych. Stosowanie takiego podejścia prowadziło do zwiększenia wysokości podatku w porównaniu do sytuacji, w której spółka komandytowo-akcyjna byłaby traktowana jak spółka kapitałowa.  

Kwestia  kwalifikacji spółek komandytowo-akcyjnych na gruncie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych była na tyle wątpliwa, że już wiele miesięcy temu, za pośrednictwem WSA w Krakowie, trafiła przed Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-357/13 Drukarnia Multipress Sp.  z o.o. w Krakowie przeciwko Ministrowi Finansów).  Spór miał bowiem swoje podłoże w interpretacji przepisów dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, a co za tym idzie ich implementacji do polskiego porządku prawnego (Ustawy PCC).

Po wielu miesiącach oczekiwania, rozstrzygniecie w tej sprawie zapadło w ubiegłym tygodniu, 22 kwietnia br. Zgodnie z wyrokiem TS UE artykuł 2 ust. 1 lit. b) i c) dyrektywy Rady 2008/7/WE z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału należy interpretować w ten sposób, że spółkę kapitałowo-akcyjną prawa polskiego uznaje się za spółkę kapitałową w rozumieniu owego przepisu, nawet jeżeli jedynie część jej kapitału i członków może spełnić przesłanki przewidziane w tym przepisie.

Do owego rozstrzygnięcia bez wątpienia przyczyniła się wydana dnia 18 grudnia 2014 r. opinia rzecznika generalnego M. Niila Jaaskinen’a, wydana na prośbę Trybunału, w której stwierdzono, że spółka komandytowo-akcyjna prawa polskiego, której tylko część kapitału i wspólników może spełniać przesłanki przewidziane przez rzeczone przepisy, powinna być uważana za spółkę kapitałową w rozumieniu owej dyrektywy. Na sam wyroku musieliśmy jednak poczekać kolejne 4 miesiące.

Komu pomoże wyrok Trybunału?

Mając na uwadze treść przytaczanego wyroku szereg podatników może ubiegać się o zwrot nadpłaconego podatku. Doprecyzowując, o zwrot ubiegać się można w sytuacji, w której doszło do podwyższenia kapitału spółki komandytowo-akcyjnej z tzw. agio, tj. w zamian za wniesiony wkład akcjonariusze otrzymali akcje o wartości nominalnej niższej od wartości wnoszonego wkładu i zapłacono podatek od całkowitej wartości wniesionego wkładu. W takiej sytuacji podatnicy mogą ubiegać się o  zwrot podatku naliczonego od części wkładu, która została przekazana na kapitał zapasowy.

Dodatkowo, o zwrot ubiegać się można również w sytuacji w której zapłacono podatek:

  1. od podwyższenia kapitału zakładowego spółki kapitałowej lub SKA w związku z połączeniem tej spółki ze spółką komandytowo-akcyjną.
  2. od podwyższenia kapitału zakładowego w związku z przekształceniem spółki kapitałowej w SKA lub SKA w spółkę kapitałową
  3. od podwyższenia kapitału zakładowego SKA w związku z aportem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części spółki kapitałowej lub SKA
  4. od podwyższenia kapitału zakładowego spółki kapitałowej w związku z aportem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części SKA.
  5. od podwyższenia kapitału zakładowego SKA w związku z aportem udziałów lub akcji spółki kapitałowej dających w niej większość głosów albo kolejnych udziałów lub akcji, w przypadku gdy spółka, do której są wnoszone te udziały lub akcje, posiada już większość głosów (tak zwana wymiana udziałów).
  6. od podwyższenia kapitału zakładowego spółki kapitałowej lub SKA w związku z aportem akcji SKA dających w niej większość głosów albo kolejnych akcji, w przypadku gdy spółka, do której są wnoszone akcje, posiada już większość głosów (tak zwana wymiana udziałów).

Co istotne, podatnicy mogą ubiegać się o zwrot podatku bezpośrednio na podstawie wyroku TS UE – nie ma konieczności dokonywania jakichkolwiek zmian w przepisach ustawy PCC. Nie należy również zapominać o należnych z tego tytułu odsetkach.

 

Pozostaje nam mieć nadzieję, że orzeczenie Trybunału będzie impulsem do tego aby ustawodawca dokonując implementacji przepisów unijnych do polskiego porządku prawnego, a organy podatkowe dokonując ich interpretacji  większą wagę przykładały do celowości regulacji wynikającej z przepisów Unii Europejskiej. Jak pokazuje wyrok Trybunału prędzej czy później nieprawidłowa implementacja i interpretacja zostanie bowiem skorygowana przez organ wyższego rzędu, a Państwu pozostanie płacić za błędy swoich urzędników.

Alicja Gaca

Zobacz także

Skomentuj