Nowe wytyczne OECD dla transakcji finansowych

Choć wytyczne OECD nie stanowią źródła obowiązującego prawa, to pomagają one w kształtowaniu stosunków gospodarczych pomiędzy podmiotami powiązanymi i nadają ton krajowym przepisom. W lutym 2020 r. ukazały się długo wyczekiwane wytyczne dla jednego z trudniejszych obszarów w zakresie cen transferowych – transakcji finansowych („Transfer Pricing Guidance on Financial Transactions: Inclusive Framework on BEPS: Actions 4, 8-10”).

Działania związane z tym obszarem rozpoczęły się już w lipcu 2018 roku. Niech o powadze sytuacji świadczy fakt, iż Tomas Balco, który przez dwa lata nadzorował prace OECD nad projektem wytycznych, opisał ten dokument jako „jeden z najtrudniejszych projektów”, jaki zespół kiedykolwiek podjął. Wyzwaniem okazała się trudność w osiągnięciu konsensusu w pewnych kwestiach. Obecna publikacja stanowi dokument uwzględniający uwagi i dyskusje (choć zasadniczo nie zawiera ona zbyt wielu niespodzianek, w stosunku do projektu wytycznych), który zostanie dodany jako nowy rozdział do wytycznych OECD dotyczących cen transferowych. Nowo opublikowane dokumenty mają pomóc w osiągnięciu spójności w interpretacji zasady arm’s lenght, a także pomóc uniknąć sporów dotyczących cen transferowych i podwójnego opodatkowania w zakresie transakcji finansowych, jednocześnie zaznaczając, że kraje mają swobodę w kształtowaniu własnych podejść dotyczących m.in. struktury kapitału czy możliwości odliczania odsetek.

Pierwsza sekcja merytoryczna wytycznych (sekcja B) jest dość ogólna, skupia się na wskazaniu, aby na wstępie ustalić czy coś co na pierwszy rzut oka wygląda na pożyczkę, faktycznie można uznać za pożyczkę czy też za inny rodzaj finansowania. Wskazuje również na konieczność identyfikacji relacji handlowych lub finansowych i istotnych z ekonomicznego punktu widzenia cech transakcji finansowych. W tym zakresie istotna jest perspektywa obu stron transakcji – zarówno pożyczkobiorcy, jak i pożyczkodawcy, uwzględnieniu której ma służyć przeprowadzona analiza funkcjonalna. Wytyczne wskazują także na znaczenie warunków ekonomicznych, jak również strategii biznesowej. Raport podejmuje także tematy związane z wyceną konkretnych transakcji finansowych – w sekcjach C, D i E odniesiono się do pełnienia funkcji zarządzania finansami (ang. treasury) w korporacjach międzynarodowych, w tym w zakresie pożyczek wewnątrzgrupowych, systemu cash poolingowego oraz hedgingu, a także do poręczeń oraz ubezpieczeń wewnętrznych. Wytyczne swoim zakresem objęły również wskazówki dotyczące określania zarówno wolnych od ryzyka stóp zwrotu, jak i skorygowanych o ryzyko stóp zwrotu. Zawierają również kilka przykładów ilustrujących zasady omówione w raporcie.

Praktyczne zastosowanie

Choć niewątpliwie część dotycząca pożyczek jest bardzo interesująca, jednak jako najbardziej ciekawe i istotne dla polskich podatników należy raczej wskazać te obszary, które w naszych lokalnych przepisach zostały jedynie „wspomniane”, ale pojawiają się dość powszechnie w korporacjach międzynarodowych. W tym zakresie, z uwagi na brak sprecyzowanych zapisów w polskich przepisach, wytyczne OECD z pewnością będą stanowiły ciekawe źródło wiedzy, służące budowaniu praktyki w zakresie podejścia do analiz. Przykładem mogą być np. cash pooling czy poręczenia, o których piszę nieco dalej.

W przypadku pożyczek (opisanych w sekcji C.1.), które są powszechnie stosowane w grupach międzynarodowych, część kwestii już obecnie wynika z przepisów lub z praktyki. Raport wskazuje, że oprocentowanie testowanej pożyczki możemy np. porównać z publicznie dostępnymi danymi dla innych pożyczkobiorców o tym samym ratingu dla pożyczek udzielonych na porównywalnych warunkach, mając na uwadze, że jest mało prawdopodobne by istniała jedna stawka rynkowa – raczej zakres stawek. Jako realne transakcje alternatywne wskazywane są instrumenty takie jak: obligacje, pożyczki będące transakcjami niekontrolowanymi, depozyty, obligacje zamienne, papiery komercyjne itp., a także podejście do wyceny w oparciu o koszty pozyskania funduszy lub przy wykorzystaniu swapów ryzyka kredytowego (CDS).

Jeśli natomiast chodzi o cash pooling  (sekcja C.2), postępując zgodnie z wytycznymi z pewnością łatwiej będzie identyfikować istotę transakcji przy uwzględnieniu analizy funkcjonalnej stron transakcji, jak również oceniać rynkowość wynagrodzenia pool lidera i płatności dokonywanych przez uczestnika systemu, mając na uwadze alokację korzyści pomiędzy stronami. Inną kluczową kwestią jest faktyczna natura funkcjonowania systemu cash poolingowego w danej grupie i określenie w jaki sposób traktować należy transakcje, w ramach których utrzymywane saldo dodatnie lub ujemne, zamiast w sposób krótkoterminowy poprawiać płynność, ma raczej charakter długoterminowy. Wytyczne wskazują tutaj na konieczność rozważenia, czy w takich sytuacjach saldo można nadal traktować jako saldo krótkoterminowe związane z uczestnictwem w cash poolingu, czy też fakty i okoliczności przemawiają za alternatywnym podejściem i uznaniem finansowania w formie lokaty długoterminowej lub pożyczki terminowej. Oczekuje się również, że korzyści dla uczestników systemu cash poolingowego będą większe, niż w przypadku niekorzystania z tego systemu i mogą mieć nie tylko charakter ilościowy (w odniesieniu do stóp procentowych), ale także jakościowy (np. dostęp do stałego źródła finansowania, zmniejszenie ekspozycji w bankach).

Wytyczne w sekcji C.3 rozjaśniają tematykę hedgingu w przypadku np. kursów walut lub cen towarów , wskazując, że funkcje z tym związane często będą scentralizowane w ramach grup, w celu osiągnięcia większej wydajności i skuteczności, zabezpieczając ryzyko nie na poziomie jednostki, a z perspektywy całej grupy.

W części dotyczącej poręczeń (sekcja D), zaproponowano praktyczne podejście do 5 różnych metod wyceny transakcji , nie tylko w oparciu o dobrze już znaną metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej, ale również alternatywne metody wykorzystujące różne sposoby wyceny.

Więcej na temat cen transferowych można przeczytać tutaj. 

Kolejnym obszarem tematycznym, opisanym w sekcji E, są ubezpieczenia wewnątrzgrupowe  (ang. captive insurance) i reasekuracja, które odbywają się poprzez wyznaczenie jednego z podmiotów grupy jako ubezpieczyciela wewnętrznego, zapewniającego polisy ubezpieczeniowe podmiotom powiązanym. Wytyczne zawierają szereg czynników, które muszą być spełnione by transakcja została uznana za ubezpieczenie wewnętrzne.

W sekcji F, raport skupia się na temacie stopy zwrotu wolnej od ryzyka i stopy zwrotu skorygowanej o ryzyko w sytuacjach, w których przedsiębiorstwo jest uprawnione do skorzystania z nich (np. w przypadku przejęcia ryzyka związanego z transakcją finansową).

Cenne wsparcie

Jak wspomniałam wcześniej, wytyczne OECD nie stanowią obowiązującego i formalnego źródła prawa i należy traktować je raczej miękko, mając na uwadze, że mogą być one pomocne przy ustalaniu i ocenie warunków transakcji wewnątrzgrupowych. Stopniowo zauważamy coraz większą implementację wytycznych do naszych krajowych regulacji, a także pośrednie uwzględnienie poprzez liczne odniesienia do nich w wynikach prac Forum Cen Transferowych. W szczególności międzynarodowe grupy kapitałowe posiadające transakcje finansowe powinny zatem ocenić, czy prowadzona przez nie polityka cen transferowych w tym zakresie jest zgodna z nowymi wytycznymi, a posiadana dokumentacja cen transferowych i analizy porównawcze odzwierciedlają wszystkie najistotniejsze zasady z nich wynikające, również przy uwzględnieniu regulacji krajowych.

Pełny dokument zawierający wytyczne jest dostępny na stronie internetowej OECD.

Katarzyna Szepe

Katarzyna uczestniczy w realizacji projektów z zakresu cen transferowych. Absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, specjalności: finanse i inwestycje oraz gospodarowanie nieruchomościami. Karierę zawodową rozpoczęła w 2013 roku w katowickiej firmie doradczej Grupa Gumułka – Corporate Finance, gdzie zajmowała się analizami finansowymi, wyceną przedsiębiorstw i wyceną nieruchomości. Posiada również doświadczenie w zakresie wycen wartości niematerialnych i prawnych, a także projektów konsultingowych. W 2016 roku dołączyła do zespołu cen transferowych Grant Thornton.

Zobacz także

Skomentuj