Planowanie podatkowe w kontekście nowych przepisów TP

Zmiany, zmiany… Takiej dynamiki zmian w polskich przepisach dotyczących cen transferowych, jaką obserwujemy w ostatnich latach, nikt się chyba nie spodziewał. 1 stycznia 2017 roku weszły w życie znowelizowane przepisy, które w sposób kompleksowy i rozbudowany, w porównaniu do przepisów obowiązujących przed ww. datą, regulują problematykę cen transferowych – podatnicy muszą tworzyć dokumentację lokalną (local file), rozbudowany dokument opisujący działalność grupy kapitałowej (master file), gdzie pozyskanie informacji grupowych dla lokalnej spółki polskiej jest niejednokrotnie sporym wyzwaniem i „wisienką na torcie” są analizy benchmarkingowe, które mają potwierdzić stosowanie rynkowych cen w ramach transakcjach z podmiotami powiązanymi. Z dniem 1 stycznia 2019 roku podatnicy ponownie otrzymali nowe przepisy, które śmiało można nazwać kolejną rewolucją w cenach transferowych. Wpływ na to, co w ostatnim czasie dzieje się w polskich przepisach dotyczących cen transferowych, mają niewątpliwe zmiany globalne, gdzie europejska administracja podatkowa intensywnie pracuje nad coraz to skuteczniejszymi metodami walki z międzynarodowymi szkodliwymi praktykami podatkowymi powodującymi unikanie opodatkowania.

Prewencyjny charakter znowelizowanych przepisów

Analizując przepisy w zakresie cen transferowych obowiązujące od 1 stycznia 2019 roku nie sposób nie odnieść wrażenia, że prawo coraz mocniej ukierunkowane jest na weryfikację i potwierdzenia rynkowości transakcji zawieranych w grupach kapitałowych. Znowelizowane regulacje w zakresie cen transferowych, co do zasady, łagodzą obowiązki dokumentacyjne (przykładowo, poprzez podniesienie limitów dokumentacyjnych, zwolnienie z obowiązku dokumentacyjnego transakcji zawieranych pomiędzy krajowymi podmiotami – pod warunkiem spełnienia kryteriów ustawowych, itp.). Jednocześnie, powyższe przywileje podatkowe korespondują z wprowadzaniem szeregu instrumentów, mających wymusić na podatnikach stosowanie cen rynkowych. Znowelizowane regulacje wprowadzają w szczególności:

  • obowiązek opracowania analiz rynkowych dla każdej transakcji objętej obowiązkiem dokumentacyjnym  (stały element podstawowej dokumentacji – local file), gdzie do końca 2018 roku obowiązek ten dotyczył tylko wybranych podatników, a w jeszcze wcześniejszym systemie prawnym, tj. przed 2016 r. w ogóle takiego obowiązku nie było. Zmiana ta w mojej ocenie powoduje, że dokumentacje cen transferowych sporządzane na podstawie obecnych przepisów będą spełniały swoją podstawową funkcję, jaką jest udowodnienie i wykazanie przez podatnika, że warunki transakcji kontrolowanej odpowiadają warunkom rynkowym;
  • nowych sankcji za stosowanie cen nierynkowych w transakcjach kontrolowanych  – uchylono dotychczas obowiązującą sankcję w postaci opodatkowania 50% stawką kwoty doszacowanego dochodu z tytułu niezgodności warunków transakcji z warunkami rynkowymi i wprowadzono możliwość ustalenia przez organ podatkowy dodatkowego zobowiązania podatkowego opodatkowanego stawką 10%, 20%, a nawet 30%. Sankcja ta w porównaniu z dotychczasową jest o tyle niekorzystna, że niezależnie od wyniku podatkowego podatnika (dochód lub strata podatkowa), przedsiębiorca zapłaci podatek od wysokości ustalonego zobowiązania podatkowego. Ponadto „stara sankcja” mogła być zastosowana wyłącznie wówczas, gdy podatnik nie posiadał dokumentacji podatkowej (na podstawie znowelizowanych regulacji, stosowanie stawek sankcyjnych jest niezależne od posiada dokumentacji cen transferowych);
  • wprowadzenie obowiązku potwierdzania, że stosowane ceny są rynkowe poprzez składanie oświadczenia przez zarządy spółek ;
  • obowiązek raportowania w postaci składania sprawozdania TP-R , gdzie należy wykazać, czy ceny stosowane przez podatnika w transakcjach z podmiotami powiązanymi odpowiadają cenom rynkowym.

Jak wynika z powyższego nowe przepisy w zakresie cen transferowych przenoszą na podatników ciężar udowadniania rynkowości transakcji zawieranych z podmiotami powiązanymi, co powinno być w szczególności uwzględnione na etapie nie tylko sporządzania dokumentacji podatkowej, ale również na etapie planowania warunków transakcyjnych.

Więcej na temat cen transferowych można przeczytać tutaj.

Planowanie podatkowe – „lekarstwo na nowe dolegliwości”

W dobie rosnącej presji na stosowanie zasady ceny rynkowej w transakcjach kontrolowanych i wprowadzania mechanizmów kontroli/weryfikacji rynkowości transakcji, kluczowego znaczenia nabiera ustalanie rynkowych warunków transakcji zanim jeszcze zostanie podjęta współpraca w grupach kapitałowych. Istotną rolę odgrywa tu oczywiście przeprowadzenie badania rynku pod kątem warunków transakcyjnych porównywalnych transakcji zawieranych przez niezależne podmioty. Coraz powszechniejsze staje się również tzw. planowanie podatkowe w zakresie cen transferowych, których efektem jest przygotowanie polityki cen transferowych. Polityka stanowi kompleksowe opracowanie zawierające spójny, ustandaryzowany zestaw reguł i zasad realizacji transakcji z podmiotami powiązanymi. Dużą wartością dodaną takich dokumentów jest to, że zawiera szczegółowy opis transakcji, metodologię kalkulacji cen transferowych oraz odniesienie do zasad rynkowych transakcji zidentyfikowanych na podstawie dokonanej analizy porównawczej. Polityka cen transferowych stanowi zatem bazę i wytyczne co do sposobu przeprowadzania transakcji z podmiotami powiązanymi w zgodzie z zasadami ceny rynkowej i ustalana jest jeszcze przed rozpoczęciem transakcji. Podatnicy mają możliwość zatem już na początku współpracy z podmiotami powiązanymi ustalić warunki transakcji na zasadach rynkowych. Ogranicza to ryzyko przeprowadzania transakcji kontrolowanych z naruszeniem zasady ceny rynkowej i daje podstawę do dyskusji z organami podatkowymi, którym trudno będzie zakwestionować rynkowość transakcji, które przeprowadzane są w zgodzie z polityką.

Należy wspomnieć również, że administracja podatkowa zapewnia instrumenty i podstawy prawne dające możliwość zabezpieczenia transakcji z podmiotami powiązanymi i ograniczenia ryzyka ich zakwestionowania przez organy podatkowe. Takim mechanizmem jest możliwość zawarcia uprzedniego porozumienia cenowego APA. Ministerstwo Finansów pracuje obecnie także nad projektem ustawy o uproszczonej procedurze APA, która ma być mniej kosztochłonna i skrócić proces ubiegania się oraz wydania decyzji (procedura ma obejmować wybrane transakcje wewnątrzgrupowe, w tym tzw. usługi o niskiej wartości dodanej, umowy licencyjne itp.). Porozumienia cenowe są rodzajem umowy zawieranej przez podatnika z organami podatkowymi, w ramach których potwierdzana jest rynkowość transakcji – podatnik poprzez deklarację dotyczącą stosowania warunków transakcji ustalonych z organami podatkowymi ma zapewnione pełne bezpieczeństwo podatkowe w zakresie cen transferowych (transakcje nie może zostać podważona przez organy podatkowe w trakcie ewentualnej kontroli).

Podsumowanie

Przepisy w zakresie cen transferowych niewątpliwe znajdują się w ostatnim czasie na celowniku polskich władz podatkowych. Czytając przepisy nie sposób nie zauważyć, że regulacje polskie coraz mocniej zbliżają się do europejskich standardów. Z jednej strony standaryzacja w ramach Unii Europejskiej przepisów o cenach transferowych, z drugiej strony rosnący fiskalizm, w tym wzmożone kontrole, sankcje za niestosowanie zasad rynkowych w transakcjach kontrolowanych – to wszystko powoduje, że również podatnicy powinni myśleć o mechanizmach obrony rynkowości współpracy w ramach grup kapitałowych.

Należy dodać, że dynamizm zmian w przepisach jest w dużej mierze wynikiem przeformułowania dotychczasowego podejścia władz podatkowych do zagadnień cen transferowych, tj. przejście od nakładania na podatników obowiązków przygotowania uproszczonej dokumentacji podatkowej ograniczającej się w zasadzie do opisania tego, co się działo w transakcji, do wypracowania narzędzi, które będą stymulowały stosowanie rynkowych warunków transakcji wewnątrzgrupowych.

 

Aleksandra Trocińska

Aleksandra uczestniczy w realizacji projektów z zakresu cen transferowych. Absolwentka studiów magisterskich na kierunku administracja na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a także studiów podyplomowych na kierunkach podatki i skarbowość oraz rachunkowość Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Karierę zawodową rozpoczęła w 2014 roku w firmie Jarosław Kubiak Kancelaria Doradztwa Podatkowego, gdzie zajmowała się głównie analizą transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi i sporządzaniem dokumentacji cen transferowych. W 2018 roku dołączyła do zespołu cen transferowych Grant Thornton.

Zobacz także

Skomentuj