Wybrane VAT-owskie skutki Brexitu, o których nie wiedziałeś

O skutkach wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej w kontekście VAT pisze się już od dawna. W związku z tym, że cały czas nie wiemy, w jakiej dokładnie formule proces ten przebiegnie (nawet nie jest jeszcze wiadome, kiedy to nastąpi – ostatnio ogłoszono przecież możliwość przedłużenia wcześniej wskazywanego terminu, tj. 30 marca 2019 r.), zarówno polscy, jak i brytyjscy podatnicy przygotowują się na najgorszy scenariusz – żadnych ulg i traktowanie podmiotów brytyjskich od kwietnia 2019 r., jak podmioty z kraju trzeciego, jak np. USA, Rosja czy Chiny.

Skoro brytyjscy podatnicy po Brexicie będą prawdopodobnie traktowani, jak podatnicy z krajów trzecich, to w celu wykonania swoich obowiązków VAT-owskich w Polsce powinni ustanowić przedstawiciela podatkowego – pod warunkiem, że polski ustawodawca nie wprowadzi preferencji dla takich podatników – i jest to jedna z podstawowych konsekwencji Brexitu na gruncie VAT dla podmiotów brytyjskich (analogiczne konsekwencje wynikną dla polskich podatników działających obecnie w Wielkiej Brytanii). Zasadniczo w przepisach Ustawy VAT istnieje delegacja ustawowa do wydania rozporządzenia, które mogłoby określać „przypadki, w których nie ma obowiązku ustanawiania przedstawiciela podatkowego, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego rozliczenia podatku przez podmioty nieposiadające siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego” (art. 18a ust. 3 Ustawy VAT). Biorąc pod uwagę zapowiedzi ze strony Ministerstwa Finansów w tym zakresie, raczej nie należy się spodziewać wprowadzenia preferencji. Warto zwrócić uwagę, że brytyjscy podatnicy, którzy dotychczas uzyskali numer VAT w Polsce w momencie Brexitu nie zostaną wykreśleni i nie utracą swojego numeru VAT – brak jest ku temu jakichkolwiek podstaw w obowiązujących przepisach.

Regulacje w zakresie VAT przewidują jednak co najmniej kilka szczególnych mechanizmów rozliczeń, które funkcjonują wyłącznie w obrocie pomiędzy podatnikami z krajów członkowskich. Konsekwencją Brexitu będzie niemożność dalszego stosowania takich rozwiązań dla wybranych transakcji pomiędzy podatnikami polskimi a brytyjskimi – np. rozwiązań przewidzianych dla dostaw do tzw. magazynów konsygnacyjnych, opodatkowania przesunięć towarów własnych oraz tzw. sprzedaży wysyłkowej.

Czy polska wersja Exit Tax może być niezgodna z prawem unijnym? – najnowszy wyrok TSUE. Polecamy najnowszy komentarz naszych ekspertów.

Przemieszczenia towarów własnych

Przepisy VAT-owskie wiążą skutki podatkowe w obrocie wewnątrzunijnym zasadniczo z faktycznym przemieszczaniem towaru, w oderwaniu od skutków cywilistycznych tych czynności. W konsekwencji, opodatkowaniem VAT jest objęte również przemieszczenie towaru własnego przez podatnika unijnego do Polski oraz z Polski do innego kraju członkowskiego (z wyjątkami, wymienionymi w ustawie). Zatem polscy podatnicy przemieszczający własne towary na terytorium Wielkiej Brytanii (np. w celu ich sprzedaży do odbiorców brytyjskich, na miejscu) dotychczas byli zobowiązani do wykazania wewnątrzwspólnotowej dostawy w Polsce i wewnątrzwspólnotowego nabycia na terytorium Wielkiej Brytanii. I podobnie podatnicy brytyjscy przemieszczający swoje towary do Polski, co do zasady musieli rozpoznawać w Polsce wewnątrzwspólnotowe nabycie (a wcześniej – zarejestrować się na VAT w Polsce). Po Brexicie, polski podatnik przemieszczający własny towar na terytorium Wielkiej Brytanii dla celów VAT będzie wykazywał… nic. Takie przemieszczenie nie będzie traktowane jako wewnątrzunijne, nie będzie również stanowiło eksportu na gruncie VAT – dla wystąpienia takiego eksportu konieczne jest bowiem przemieszczenie w wykonaniu dostawy towarów (mówimy jednak cały czas o skutkach w VAT, a nie na gruncie przepisów celnych ). Przemieszczenie towarów na własne potrzeby nie spełnia tego wymogu.

Przemieszczenie towarów na terytorium Polski przez podatnika brytyjskiego, będzie skutkować obowiązkiem rozliczenia VAT od importu, a więc też zarejestrowania, ustanowienia przedstawiciela i rozliczenia podatku. Konsekwencje po stronie polskiego podatnika w analogicznym przypadku rozstrzygać będą przepisy brytyjskie.

Magazyn konsygnacyjny

Rozwiązanie to pozwala z jednej strony na uniknięcie konieczności rejestracji na VAT unijnego dostawcy towarów, który dostarcza te towary do magazynu odbiorcy w innym kraju unijnym, z którego to magazynu odbiorca pobiera towar, a prawo do dysponowania tym towarem uzyskuje w momencie ich pobrania z magazynu (w normalnych warunkach dostawca taki musiałby wykazać przemieszczenie towaru własnego, a więc wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów oraz dostawę krajową w Polsce), a po stronie nabywcy pozwala na przesunięcie w czasie momentu wykazania wewnątrzwspólnotowego nabycia do momentu faktycznego pobrania towaru z magazynu.

Dotychczas brytyjski podatnik dostarczający towary do polskiego podatnika prowadzącego magazyn konsygnacyjny, przy spełnieniu dodatkowych warunków (m. in. towary nie były nabywane w celach handlowych, podatnik brytyjski nie był zarejestrowany na VAT w Polsce, prowadzący magazyn konsygnacyjny odpowiednio zawiadomił urząd skarbowy) mógł nie opodatkowywać w Polsce przemieszczenia do magazynu (jak przemieszczenia własnego towaru) i sprzedaży do polskiego odbiorcy (dostawa krajowa w Polsce, według odpowiedniej stawki), tylko wykazywał wewnątrzwspólnotową dostawę do podatnika polskiego w momencie gdy ten pobrał towar z magazynu – zasadniczo ze stawką podatku 0%. Polski odbiorca wykazywał wówczas wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, pokazując z jednej strony podatek należny i naliczony w tej samej kwocie.

Po Brexicie nie będzie możliwości stosowania szczególnej procedury dla magazynu konsygnacyjnego pomiędzy podatnikami polskimi i brytyjskimi – to oznacza, że polski podatnik, który dotychczas prowadził skład konsygnacyjny dla towarów nabywanych od dostawcy brytyjskiego, będzie obowiązany rozliczać VAT od importu towarów. Jeżeli nie będzie korzystał z procedury uproszczonej, VAT będzie musiał zapłacić od razu, a prawo do odliczenia VAT zrealizuje dopiero w składanej na bieżąco deklaracji podatkowej.  Z pewnością nie pozostanie to bez wpływu na sytuację płynnościową rodzimych podatników.

Sprzedaż wysyłkowa

Zasady opodatkowania tzw. „sprzedaży wysyłkowej” to zespół rozwiązań funkcjonujących tylko w odniesieniu do sprzedaży w ramach Unii Europejskiej, na rzecz osób fizycznych, które nie są podatnikami i nie mają obowiązku rozliczenia wewnątrzwspólnotowego nabycia (co do zasady, prywatne osoby fizyczne, nieprowadzące działalności gospodarczej). Polscy podatnicy dotychczas sprzedając do osób fizycznych zamieszkałych w Wielkiej Brytanii, jeżeli ta sprzedaż w ciągu roku nie przekroczyła określonej wartości, opodatkowywali ją jak polską sprzedaż krajową (według polskich stawek podatku). Po przekroczeniu progu wartościowego transakcji, mieli obowiązek opodatkować tę sprzedaż w Wielkiej Brytanii (włączając w to obowiązek zarejestrowania się tamże dla celów VAT). Podobne rozwiązanie miało zastosowanie do brytyjskich podatników sprzedających swoje towary konsumentom w Polsce.

Po Brexicie, powyższy mechanizm opodatkowania nie znajdzie zastosowania do sprzedaży przez polskich podatników do konsumentów w Wielkiej Brytanii i analogicznie do sprzedaży realizowanej przez brytyjskich podatników do polskich konsumentów. Takie transakcje po wyjściu Zjednoczonego Królestwa z UE będą stanowiły eksport/import towarów.

Paradoksalnie zatem, w przypadku polskich dostawców realizujących sprzedaż na rzecz konsumentów w Wielkiej Brytanii zamiast nierzadko kłopotliwego rozliczania sprzedaży wysyłkowej (konieczność doliczania podatku VAT według krajowej stawki, monitorowanie progu i ewentualna rejestracja w Wielkiej Brytanii na VAT), po Brexicie rozliczą w Polsce tylko eksport towarów i – w razie posiadania dokumentów celnych potwierdzających wywóz towarów – zastosują stawkę podatku 0%.

Dla znakomitej większości transakcji pomiędzy polskimi i brytyjskimi podatnikami zasady opodatkowania zmienią się z dotychczasowych transakcji wewnątrzwspólnotowych na transakcje eksportowo-importowe. Warto jednak mieć na uwadze, że przepisy w zakresie podatku od wartości dodanej przewidują szereg rozwiązań szczególnych – zarówno mających na celu uproszczenie rozliczeń, jak i uszczelnienie systemu – właśnie dla transakcji realizowanych pomiędzy podatnikami unijnymi. Brak możliwości ich stosowania po Brexicie może być oceniany odmiennie, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy i sytuacji przedsiębiorcy. Wydaje się jednak, że największym wrogiem wszystkich przedsiębiorców w tej sytuacji jest niepewność.

Katarzyna Schmidt

Katarzyna posiada pięcioletnie doświadczenie w obszarze doradztwa podatkowego. Bierze udział w projektach z zakresu bieżącego doradztwa podatkowego. Doradca podatkowy. Absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, specjalność: rachunkowość i skarbowość. Autorka publikacji dotyczących zagadnień podatkowych w prasie fachowej. W 2016 roku dołączyła do zespołu doradztwa podatkowego Grant Thornton.

Zobacz także

Skomentuj