Kapitał obrotowy netto – cichy problem polskich firm sektora MSP

Kapitał obrotowy netto i płynność finansowa są silnie związanymi ze sobą obszarami, których analiza jest nieodłącznym elementem prawidłowego zarządzania przedsiębiorstwem. Analiza kapitału obrotowego netto (KON), a w szczególności zapotrzebowania na KON, a w konsekwencji umiejętne sterowanie wielkością i strukturą należności, zobowiązań oraz zapasów umożliwia zarządzanie płynnością zgodnie z aktualnymi potrzebami przedsiębiorstwa. Niestety sprawne zarządzanie kapitałem obrotowym wciąż stanowi jedno z większych wyzwań, z którymi muszą się mierzyć polskie firmy z sektora MSP.

W latach 2014-2017, za wyjątkiem 2016 roku, według danych PARP odsetek przedsiębiorców, którzy obawiali się utraty płynności wyniósł około 27%. Jako największe zagrożenie przez polskich przedsiębiorców postrzegane są opóźnienia w płatnościach ze strony kontrahentów, czyli problemy ze ściągalnością należności. Ponad 70% przedsiębiorców wskazuje nieterminowe płatności jako główną barierę rozwoju i poważne utrudnienie w prowadzeniu działalności gospodarczej, a co za tym idzie problemy z terminową regulacją własnych zobowiązań.

Problemy z płynnością – dlaczego tak się dzieje?

Kapitał obrotowy netto jest układem naczyń połączonych, łańcuchem zależności. Jeżeli występuje problem w jednym obszarze, pociąga to za sobą szereg komplikacji w obszarach pozostałych. Nieterminowa płatność należności przez naszych kontrahentów powoduje, że sami zaczynamy z czasem mieć problemy z płatnością własnych zobowiązań, gdyż środki pieniężne zamiast na rachunku bankowym są zamrożone w należnościach. Sytuacja mogłaby wyglądać inaczej, gdyby firmy posiadały skuteczny system zarządzania kapitałem obrotowym netto, czyli taką sygnalizację świetlną ostrzegającą przedsiębiorcę, że wielkości lub struktura należności, zobowiązań lub zapasów zaczyna przybierać inne niż pożądane wielkości. Jak już wspomnieliśmy, brak regularnego spływu należności, zastoje na magazynie itp. skutkują brakiem wystarczających środków finansowych na bieżącą działalność i płatność własnych zobowiązań, co powoduje trudności w prawidłowym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego postrzeganiu przez otoczenie.

Dlaczego zarządzanie składnikami KON jest tak ważne?

Zarządzanie kapitałem obrotowym netto powinno należeć do jednego z najważniejszych obszarów decyzji finansowych, które mają służyć maksymalizacji sprzedaży oraz utrzymywaniu optymalnego poziomu płynności finansowej. Efektywne zarządzanie kapitałem obrotowym netto powinno zmierzać do optymalizacji wielkości i struktury aktywów bieżących z punktu bezpieczeństwa kontynuowania działalności oraz prowadzić do kształtowania struktury źródeł finansowania tych aktywów, sprzyjającej minimalizacji kosztów ich finansowania, a w konsekwencji maksymalizacji zysku przedsiębiorstwa.

Kapitał obrotowy netto zwany jest również kapitałem pracującym. Szczególne znaczenie dla firmy ma on w sytuacji trudności z egzekucją należności oraz w przypadku trudności ze sprzedażą zapasów, czyli zawsze wtedy kiedy środki finansowe zostają zamrożone na okres dłuższy niż przewidywano. Na schemacie poniżej przedstawiono 5 różnych sytuacji kształtowania się wielkości KON.

Zaczynając od lewej strony, czyli sytuacji w której kapitał obrotowy netto jest w pełni finansowany z kapitałów własnych (najmniejsze ryzyko związane ze spłacaniem zobowiązań, ale również najwyższy koszt finansowania aktywów) i kończąc na sytuacji w której KON jest ujemny, bowiem całość aktywów bieżących finansowana jest ze zobowiązań bieżących (największe ryzyko spłaty zobowiązań, ale również najniższy koszt finansowania aktywów).

 

W związku z czym głównym zadaniem zarządzania kapitałem obrotowym netto jest racjonalizacja bezpieczeństwa funkcjonowania przedsiębiorstwa mając na uwadze płynność firmy oraz maksymalizacja wyników spółki poprzez minimalizację kosztów finasowania. Oczywiście z pewnością zarządzanie kapitałem obrotowym to nie tylko analiza wielkości należności, zobowiązań oraz zapasów, ale również analiza m.in. jakości wymienionych pozycji, zapotrzebowania na KON, cykli rotacji w dniach, wielkości składowych KON względem pozostałych wielkości bilansowych. Zadania z pewnością nie łatwe, jednak z uwagi na coraz częstsze problemy z tzw. zatorami płatniczymi warte uwagi oraz analizy.

Więcej na temat narzędzi do kontroli zarządczej można przeczytać tutaj.

Podsumowanie

Podsumowując, kapitał obrotowy netto jest obszarem bardzo złożonym. Jego potencjał informacyjny może być jednak często niedoceniany. Przedsiębiorstwo, które wnikliwie analizuje poziom kapitału obrotowego netto, jego rotacje i wszelkie jego współzależności związane z bieżącą działalnością spółki, planami rozwojowymi, cyklem koniunkturalnym czy charakterystyką prowadzonej działalności jest w stanie w sposób optymalny zarządzać poziomem płynności finansowej. Rzeczą oczywistą jest, że nie wszystkiemu da się zapobiec i niektóre okoliczności i sytuacje są niezależne od przedsiębiorcy, jednak odpowiedni system zarządzania kapitałem obrotowym netto i dostosowane do tego celu narzędzia w postaci praktycznych arkuszy kalkulacyjnych lub prostego oprogramowania umożliwiającego bieżące monitorowanie KON i płynności finansowej firmy może ją skutecznie uchronić od zagrożenia utraty płynności. Posiadanie przez przedsiębiorcę tych informacji daje możliwość podjęcia odpowiednich decyzji z odpowiednim wyprzedzeniem.

Joanna Obarska

Joanna specjalizuje się w realizacji projektów związanych z przeprowadzaniem wycen przedsiębiorstw, sporządzaniem Fairness Opinion oraz modelowaniem finansowym. Karierę zawodową rozpoczęła w poznańskiej firmie doradczej Eksi Consulting, specjalizującej się głównie w projektach realizowanych na rzecz podmiotów z branży energetycznej i zbrojeniowej. Jako analityk finansowy przeprowadzała liczne analizy finansowe spółek, wyceny przedsiębiorstw oraz ich zorganizowanych części, jak również uczestniczyła w projektach związanych z optymalizacją kosztów i pozyskiwaniem finansowania z UE. Ponad półtora roku pracowała jako księgowa w amerykańskiej firmie z branży IT, poszerzając wiedzę księgową o przepisy obowiązujące w USA, uzyskując certyfikat GAAP poświadczający znajomość amerykańskich standardów rachunkowości.

Zobacz także

Skomentuj